De Politiek der Dingen – spannende maar doodgewone ethiek
Op dinsdag 22 september zag, bij het afscheid van Frits Bolkestein als hoogleraar aan de TU Delft, het boek De Politiek der Dingen het levenslicht. In dit boek wordt de verwevenheid van techniek en ethiek toegankelijk beschreven aan de hand van ‘echte’ technische ontwikkelingen, zoals stadswijken, waterkeringen en… elektronische dossiers. De auteurs beschrijven niet alleen hoe techniek onbewust ethische consequenties kan hebben, maar geven ook aanwijzingen aan de ‘ontwerpers’ van techniek om morele overwegingen al in een vroeg stadium van het ontwerpproces mee te nemen. Zo kan techniek beter bijdragen aan gewenste doelen en worden ongewenste neveneffecten verminderd.
Techniekfilosofie kan zich door haar eigen succes deels overbodig gaan maken – hopelijk brengt dit boek dat dichterbij. De verzameling epistels plaveien naar mijn idee de weg naar normalisering van de praktische techniekfilosofie. Door ethische waarden steeds meer te behandelen als reguliere criteria (doelen en randvoorwaarden) in een ontwerpproces, weten ontwerpers er eigenlijk heel goed raad mee. Dat wordt bevestigt doordat techniek-ethiek steeds meer door voormalig monodisciplinaire techneuten wordt bedreven en niet langer het exclusieve speeldomeintje is van de pure filosofen.
De kunst is alleen om ook de minder voor de hand liggende waarden mee te nemen én expliciet(er) te zijn over de afwegingen die tijdens het ontwerpproces worden gemaakt, of die in het geheel niet zelf te maken. Dat vereist dat ontwerper en ‘onderworpenen aan een ontwerp’ – vaak anderen dan de opdrachtgever – meer met elkaar interacteren en ieders rol zuiverder spelen. Kortom: bewustzijn én houding/vaardigheden zijn de ingrediënten voor een betere fit tussen technische artefacten en gewenste ethische consequenties.
Dat waardebewust ontwerpen geen rocket science is, laat De Politiek der Dingen voortreffelijk zien. Maar elke resultante van rocket science zou wel waardebewust moeten worden ontworpen!
Print This Post
Leave a Reply
Your message will be published on this website, after approval of the webmaster. If you prefer a personal reply that will not be published, please use the contact form.